( زرد خاك ) شديار آن چهار راه نافع است اما زمين آن بىزور است و بذر به تمام سبز نمىكند و آب كم مىخورد و انبار بسيار مىبايد داد و محصول آن ادنى است . ( سياه خاك ) سياه خاك را شديار چهار راه نمايند و زمين آن پرزور است بذر به تمام سبز مىكند و انبار بسيار اگر ميسر شود ، دهند و آب بدستور مىخورد و محصول آن اعلى است و نزد اكثر دهاقين مقرر است كه در زمين مذكور تمام محصولات و ارتفاعات نيكو مىآيد و زمين مذكور بهترين اراضى است و فوايد آن بيحد و بيشمار است ، چنانچه افصح المتكلمين و املح المتأخرين ( ابن يمين ) در اين باب فرموده‌اند : شعر جستن گوگرد احمر عمر ضايع كردن است * زور بر خاك سيه آور كه يكسر كيمياست ( سرخه خاك ) شديار آن سه راه فايده دارد . زمين وى بيشتر آن است كه بذر سبز نمىكند و آنچه سبز مىكند چيزى حاصل نمىشود . ( شور خاك ) بذر سبز نمىكند و نابود است . ( شور ريگ ) شور ريگ هرساله ( در محل يخ‌بند ) آب بسيار دهند كه شورى وى به يخ آب بيرون مىرود و شيرين مىشود و اگر يخ‌بند نباشد و ضرورت شود چهار آب پىدرپى دهند و بعد از آن زراعت نمايند و انبار بسيار بايد داد و باوجود اين ملاحظه ، اكثر بذر سبز نمىكند و آنچه سبز كند محصول وى خوب نمىشود . فاما در زمين مذكور بيد و سفيددار